Vì sao cần kiến nghị sửa đổi hiến pháp?

Icon_Symbols_ĐCS_Hiến Pháp 1946

Posted by basamnews on 24/02/2013

(Nhân sự kiện Kiến nghị Hiến pháp của sinh viên – cựu sinh viên Luật)

Nguyễn Anh Tuấn (*)

24-02-2013

Vì sao các kiến nghị về Hiến pháp lại nở rộ thời gian qua? Phải chăng những người tham gia kiến nghị ngây thơ về chính trị? Không. Hoàn toàn không. Họ thừa hiểu nhà cầm quyền sẽ phớt lờ ý kiến của họ. Nhưng họ vẫn làm, vì hơn ai hết, họ hiểu rằng, điều cần hơn cho xã hội Việt Nam lúc này và mai sau là sự lan tỏa của tinh thần hợp hiến (đặc trưng bởi sự chế ước quyền lực nhà nước bằng pháp luật, tập quán, và các giá trị xã hội), chứ không phải một bản Hiến pháp thành văn, ngay cả với những câu chữ tuyên xưng dân chủ, tự do.

Thiếu vắng các cuộc thảo luận về Hiến pháp

Những ngày gần đây, các cuộc thảo luận xoay quanh chủ đề Hiến pháp ở Việt Nam diễn ra khá sôi nổi, dưới nhiều hình thức và trong nhiều không gian khác nhau. Một cách hình thức, các cuộc thảo luận này dựa trên căn cứ pháp lý là Nghị quyết số 38/2013/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Tuy nhiên, khi xét một cách kỹ lưỡng, chúng ta nhận ra phía sau các cuộc thảo luận là những vận động của xã hội Việt Nam đang thời kỳ chuyển đổi.

Nhìn về quá khứ,  Hiến pháp 1946, tuy được soạn thảo trong lúc nước sôi lửa bỏng của những ngày đầu lập quốc nhưng đã ấp ủ không ít những ý tưởng, tinh thần của chủ nghĩa hợp hiến hiện đại. Tuy nhiên, trong cảnh loạn ly của thời cuộc, chẳng những một cuộc phúc quyết Hiến pháp toàn dân đã không được thực hiện mà quốc dân đồng bào cũng không có cơ hội trải nghiệm những cuộc thảo luận về Hiến pháp – điều có ý nghĩa lớn lao với việc xây dựng tinh thần hợp hiến trong xã hội Việt Nam.

Sau đó, triết lý chính trị mà những nhà cầm quyền Hà Nội theo đuổi đã biến các Hiến pháp 1959 và 1980 trở thành vật trang trí. Xã hội cộng sản với nền chuyên chính vô sản theo đúng bản chất toàn trị độc đảng của nó, vận hành dưới các chỉ thị, nghị quyết của cấp ủy đảng; và trong bối cảnh đó, Hiến pháp đơn giản chỉ có chức năng phát ngôn cho cương lĩnh chính trị của đảng cầm quyền. Thực trạng này tiếp tục tước bỏ cơ hội thảo luận về Hiến pháp – đạo luật gốc giới hạn quyền lực nhà nước, bản khế ước tuyên xưng các nguyên tắc chung sống cộng đồng – của người dân Việt Nam trong vài chục năm.

Đổi mới 1986 đã thiết lập nền  kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường. Việc xác lập khuôn khổ pháp lý ổn định trở thành yêu cầu tất yếu để nền kinh tế thị trường có thể tồn tại. Điều này dẫn đến đòi hỏi về một bản Hiến pháp mới – Hiến pháp 1992. Tuy vậy, cả khi soạn thảo và ban hành bản Hiến pháp 1992 lẫn khi sửa đổi vào năm 2001, dường như nhà cầm quyền vẫn ‘một mình một chiếu’. Cả hai bản văn Hiến pháp này dù bước đầu ghi nhận một số nguyên tắc của chủ nghĩa hợp hiến hiện đại song vẫn chưa thoát khỏi ‘thân phận’ công cụ thể chế hóa cương lĩnh của đảng cầm quyền. Bên cạnh đó, người dân đa phần tiếp tục diễn vai ‘quan sát viên’ thờ ơ với công cuộc lập hiến được chính quyền đơn phương thực hiện, hoặc một số may mắn hơn được đóng vai ‘góp ý viên’ trong các buổi tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan đoàn thể quốc doanh khắp cả nước, để chứng tỏ sự đồng thuận với hiến pháp – cương lĩnh được thể chế hóa của đảng cộng sản.

Nỗ lực thảo luận Hiến pháp: Qua trường hợp Kiến nghị của sinh viên Luật

Sau nhiều cơ hội bị bỏ lỡ, lần sửa đổi Hiến pháp 2013 lần này chứng kiến những nỗ lực của người dân đòi lại quyền lập hiến của mình, vốn lâu này bị nhà cầm quyền cố tình lờ đi hoặc biến hóa thành những quyền khác như ‘quyền quan sát’, ‘quyền ủng hộ Hiến pháp của Đảng’, ‘quyền đồng thuận với dự thảo của Quốc hội’. Từ các thư ngỏ, kiến nghị cá nhân được đăng tải trên các mạng xã hội, đến các ý kiến thảo luận, tranh biện dài ngắn khác nhau của nhiều tầng lớp nhân dân được gửi trực tiếp đến website của Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Trong nhiều ý kiến đóng góp, đáng chú ý là  Kiến nghị 72 của các nhân sỹ, trí thức và gần đây là  Kiến nghị Hiến pháp của sinh viên – cựu sinh viên Luật Việt Nam.

Nếu như Kiến nghị 72 với một phương án Hiến pháp được đính kèm hàm chứa hàng loạt các ý tưởng mới mẻ (khi so sánh với các bản Hiến pháp trước đây) về nguyên tắc tổ chức, vận hành hệ thống chính trị cũng như mối quan hệ giữa các thiết chế bên trong hệ thống chính trị và mối quan hệ nhà nước-công dân thì Kiến nghị của sinh viên – cựu sinh viên Luật, với hai đề nghị chính là bãi bỏ thời hạn góp ý và tiến hành thủ tục nhân dân phúc quyết Hiến pháp- lại nổi bật lên ở hai khía cạnh:

Thứ nhất, chủ thể kiến nghị là các sinh viên – cựu sinh viên Luật Việt Nam. Như kiến nghị lập luận, “lịch sử lập hiến của các quốc gia trên thế giới cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của những người tốt nghiệp từ trường luật, nếu không muốn nói rằng chính họ là những người dẫn dắt và thúc đẩy sự tiến bộ của tư duy lập hiến ở khắp mọi nơi.” Quả thực là, không chỉ trên thế giới mà ngay trong lịch sử vận động của chủ nghĩa hợp hiến của Việt Nam, một trong những văn bản đầu tiên gây tiếng vang có đề cập đến nền pháp quyền là Bản Yêu sách của nhân dân An Nam gửi Hội nghị Versaille 1919, đã được chấp bút bởi một số người Việt yêu nước từng là sinh viên luật như Phan Văn Trường, Nguyễn An Ninh. Do đó, những người đã và đang là sinh viên ngành Luật ở Việt Nam hiện có nhiều lợi thế nhất về chuyên môn để nhận lãnh “trách nhiệm to lớn trong việc xây dựng nên nền tảng cơ bản của hệ thống pháp luật Việt Nam,” kế thừa trọng trách mà các bậc tiền bối của họ đã để lại. Dưới góc độ lịch sử, đây là lần đầu tiên những người học Luật ở Việt Nam ‘chung vai sát cánh’ trong một kiến nghị có tính chất dân sự về Hiến pháp, để hiện thực hóa những nguyên tắc pháp quyền mà họ đã từng thượng tôn lúc ở giảng đường đại học vào bản Hiến pháp mới của quốc gia.

Khía cạnh nổi bật thứ hai của bản kiến nghị là dự phóng thái độ của những người chấp bút và ký tên. Kiến nghị viết, “chúng tôi cho rằng, một bản Hiến pháp ban hành mà không thông qua thủ tục phúc quyết sẽ mất đi phần lớn ý nghĩa vốn có và không được nhân dân cũng như cộng đồng quốc tế ghi nhận”. Dù được trình bày dưới hình thức một nhận định nhưng câu văn này của bản kiến nghị gợi ý khả năng những người soạn thảo và ký tên sẽ không công nhận bản Hiến pháp sửa đổi nếu thiếu vắng thủ tục nhân dân phúc quyết. Điều này, đến lượt nó, phủ nhận tính chính danh của hệ thống chính trị dựa trên bản Hiến pháp mới – điều mà lực lượng cầm quyền ở Việt Nam đang theo đuổi. Đây cũng là lần đầu tiên có bản kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp triển khai một tuyên bố thái độ như thế.

Cả hai bản kiến nghị này đã lan truyền nhanh chóng trên Internet và được đông đảo người dân bình luận, trao đổi. Đây là lần đâu tiên trong lịch sử Việt Nam tồn tại một không gian thuần túy dân sự để người dân bàn luận vấn đề hệ trọng bậc nhất của quốc gia là lập hiến.

Ý nghĩa thực sự của các kiến nghị

Trong thực tế chính trị Việt Nam hiện nay, có lẽ đến người ngây thơ nhất cũng không tin vào khả năng lực lượng cầm quyền tiếp thu nghiêm túc các ý kiến đóng góp tâm huyết, khoa học và hợp lý của các tầng lớp nhân dân trong lần sửa đổi Hiến pháp này. Nguyên nhân cốt yếu là lợi ích: Việc tiếp thu các ý kiến này và chuyển hóa chúng thành nội dung của bản Hiến pháp mới đồng nghĩa với việc tự tước bỏ những đặc quyền đặc lợi lâu nay của lực lượng cầm quyền. Đơn cử, nhà cầm quyền nếu chấp nhận tự do báo chí, tự do ngôn luận thì phải chịu áp lực trách nhiệm giải trình. Hoặc, tham nhũng đất đai sẽ không dễ được nhà cầm quyền thực hiện nếu chấp nhận sơ hữu tư nhân về ruộng, đất.

Vậy câu hỏi là: Vì sao các kiến nghị về Hiến pháp lại nở rộ thời gian qua?

Phải chăng những người tham gia kiến nghị ngây thơ về chính trị? Không. Hoàn toàn không.

Họ thừa hiểu nhà cầm quyền sẽ phớt lờ ý kiến của họ. Nhưng họ vẫn làm, vì hơn ai hết, họ hiểu rằng, điều cần hơn cho xã hội Việt Nam lúc này và mai sau là sự lan tỏa của tinh thần hợp hiến (đặc trưng bởi sự chế ước quyền lực nhà nước bằng pháp luật, tập quán, và các giá trị xã hội), chứ không phải một bản Hiến pháp thành văn, ngay cả với những câu chữ tuyên xưng dân chủ, tự do. Thiếu gì trường hợp các quốc gia có Hiến pháp ‘tốt’ nhưng thực trạng xã hội tồi tệ. Cũng có quốc gia, như Vương quốc Anh, chẳng cần đến Hiến pháp thành văn vẫn sống dưới tinh thần hợp hiến, đủ khả năng điều chỉnh hành vi của nhà nước theo hướng tự do, dân chủ.

Cần phải thừa nhận rằng, tinh thần hợp hiến vẫn chưa là một thành tố chính yếu của văn hóa chính trị Việt Nam. Thực tế này được phản ánh qua (1) số lượng các văn bản cũng như hành vi vi hiến của chính quyền và (2) sự hiếm hoi của hành vi viện dẫn Hiến pháp của người dân trong đời sống pháp lý và xã hội . Điều này thật dễ hiểu nếu đặt trong bối cảnh thiếu vắng các cuộc thảo luận về Hiến pháp trong suốt chiều dài lịch sử đất nước. Người ta không thể tường minh những điều người ta ít hoặc chưa từng nghe tới.

Do đó, điều cần làm lúc này là, bất luận việc sửa đổi Hiến pháp lần này do ai khởi xướng và kết quả ra sao, vẫn tồn tại trong đó một cơ hội để quốc dân đồng bào thảo luận về Hiến pháp. Và đồng thời, cũng là cơ hội để tinh thần hợp hiến được lan tỏa trong xã hội, nhằm dựng xây một văn hóa chính trị hiện đại cho Việt Nam. Người viết cho rằng, đây mới là ý nghĩa quan trọng nhất của các bản kiến nghị sửa đổi Hiến pháp lần này.

——

(*) Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn sinh năm 1990, là cựu sinh viên Học viện Hành chính. Đây cũng chính là “sinh viên tự thú”, người mà vào tháng 4/2011 đã gửi đơn “tự thú” việc “tàng trữ” một số bài viết của TS.Cù Huy Hà Vũ và đề nghị “được” Viện KSNDTC truy tố (Chú thích của BTV TTXVH).

- Mời xem lại bài cùng tác giả: + Đơn Tự thú của sinh viên Nguyễn Anh Tuấn (26-04-2011). + Thư ngỏ của Sinh viên Nguyễn Anh Tuấn (20-05-2011).

Trang Kiến nghị Hiến pháp của các sinh viên & cựu sinh viên Luật VN: hienphap.kiennghi.net

Like this:

Bài viết này được đăng vào 24/02/2013 lúc 02:02 và tập tin được lưu ở Dân chủ/Nhân Quyền, Hiến pháp, Sửa đổi Hiến pháp, Đảng/Nhà nước. Bạn có thể theo dõi các phản hồi của bài viết này thông qua RSS 2.0 dòng thông tin. Bạn có thể Để lại lời nhắn, hoặc trackback từ trang của bạn.

14 phản hồi to “1641. Vì sao cần kiến nghị sửa đổi hiến pháp?”

  1. Hà Huy đã nói

    24/02/2013 lúc 09:41 Trên đất nước Việt thân yêu này còn rất nhiều bạn trẻ đầy nhiệt huyết như bạn Anh Tuấn . Nếu nhà nước có được sự hội tụ những tài năng ở mọi thành phần để xây dựng đất nước thì VN ta cất cánh rất cao . Bản HP dân chủ sẽ là sự lựa chọn cho đất nước lúc này . ĐCS vẫn làm ngơ coi như sự cáo chung của chế độ CS sẽ chấm dứt ở VN không xa . Còn họ tỉnh táo thì sự chuyển đổi từ CS sang Dân chủ sẽ vẻ vang cho rất nhiều ĐV còn có tâm huyết cho dân tộc . Sự tỉnh táo và khôn ngoan sẽ là sự lựa chọn thông minh . Cứ cố tình không hiểu thời cuộc sẽ bị dòng chảy của thể chế dân chủ vùi lấp . Ngày nay , công nghệ thông tin sẽ không cho phép mỵ dân , lừa bịp dân , coi thường dân được nữa . Những nhà dân chủ tiến bộ hãy cùng góp sức để tránh đổ máu cho đất nước một lần nữa . Những người tiến bộ hãy dũng cảm nhìn ra sự lạc lõng của chủ thuyết Mác-Lê trong dòng chảy Lịch sử Quốc tế . hãy chôn vùi những học thuyết hoang tưởng , sai lầm đã và đang thực thi ở một số thể chế độc tài trên thế giới . Góp sức để chế độ tự thoát ra khỏi học thuyết hoang tưởng là giúp họ chuyển hóa về xã hội văn minh trên thế giới . Nhất định nền dân chủ ở VN sẽ được thực thi trong một tương lai không xa

  2. GiaLongHp đã nói

    24/02/2013 lúc 09:19 ….Họ thừa hiểu nhà cầm quyền sẽ phớt lờ ý kiến của họ. Nhưng họ vẫn làm, vì hơn ai hết, họ hiểu rằng” :Đây là quyền,trách nhiệm công dân của mỗi người dân đối với xã hội mà mình đang và sẽ sống .Thứ nữa tham gia vào kiến nghị sửa đổi hiến pháp còn là trách nhiệm lớn với tương lai con,cháu của chính gia đình,dòng họ mình .Hãy dành thời gian đọc và có ý kiến sửa đổi hiến pháp hiện hành.Tôi đã ký tên vào bản kiến nghị .

  3. Trần Cung đã nói

    24/02/2013 lúc 09:16 Hôm nay mới thấy lớp trẻ kế thừa các vị tiền bối.Hoan hô các bạn trẻ .Khi lớp già chúng tôi nằm xuống,chúng tôi vẫn còn hy vọng một Việt Nam hùng cường.

  4. Phúc Quyết đã nói

    24/02/2013 lúc 09:06 Nhân dân phúc quyết hiến pháp theo hai cách:
    1) Chọn ra 03 Bản dự thảo Hiến pháp chuẩn – ví dự bản Dự thảo của Ban dự thảo Hiến pháp đã thông qua thường vụ Quốc hội vừa qua và đang được các phương tiện thông tin – ” Lề phải” phổ biến cho mọi người góp ý;2) Bản Dự thảo Hiến pháp của 72 vị trí trức đã được Đại diện trao cho Ủy ban soạn thảo Quốc hội vừa qua và đang thịnh hành trên các phương tiện thông tin – “Lề trái”; Bản dự thảo cho các Luật sư, sinh viên Luật soạn thảo chẵng hạn.; có thể gọi là Bản A, bản B và bản C.Tổ chức bỏ phiếu chọn như bầu cử theo hình thức phổ thông trực tiếp , Bộ Dự thảo nào chiếm tỉ lệ người ũng hộ cao nhất sẽ được giao cho Ban soạn thảo hoàn chỉnh câu chử, sắp xếp về mặt kỹ thuật để ban hành. Quốc hội chỉ thông qua.
    2) Chọn ra ba vấn để trọng yếu nhất để phúc quyết: a) Vai trò lãnh đạo của Đảng cầm quyền ; b) Thực hiện tam quyền phân lập; c) Quyền sở hữu đất đai. Lấy ý kiến toàn dân theo hình thức bầu cử trực tiếp như trên .Mỗi vấn đề chỉ ghi Có hay Không – chọn 1.Sau khi các Vấn đề trọng yếu được chọn với ý kiến đồng thuận cao nhất sẽ giao cho Ủy ban soạn thảo liếp tục hoàn chỉnh, thông qua Quốc hội, ban hành.Tất nhiên những vấn đề đã phúc quyết toàn dân thì không được thay đổi.
    Đương nhiên việc tổ chức trưng cầu hay bỏ phiếu đều được tổ chức nghiêm túc, bảo đảm kết quả trung thực có sự giám sát của Ủy ban giám sát bầu cử độc lập và mời quan sát viên Liên hợp quốc tham gia Giám sát.
    Được nhu vậy thì quả là Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm trong tâm khảm mọi người Việt Nam và tiếng thơm sẽ trường tồn mãi mãi.Nếu làm ngược lại thì e sự tồn vong chỉ còn tính bằng thời khắc mà thôi!

  5. Tưng tửng đã nói

    24/02/2013 lúc 09:05 Chào bạn Nguyễn Anh Tuấn, chúc bạn khoẻ và có những góp hơn nữa cho cộng đồng. Good luck.

  6. TK21 đã nói

    24/02/2013 lúc 08:41 Chính trị tại VN như kiểu trò hề của bài Đồng dao:
    Kỳ nhông là ông Kỳ đà,
    Kỳ đà là cha Cắc ké,
    Cắc ké là mẹ kỳ nhông,
    Kỳ nhông là ông Kỳ đà,…….
    Cũng thế!
    Nhân Dân là mẹ Đảng
    Đảng là ông Nhà nước,
    Nhà nước là cha Nhân Dân
    Nhân Dân là mẹ Đảng
    đúng là văn minh của TK 21

  7. gia văn đã nói

    24/02/2013 lúc 08:11 dân vẫn sợ nhất cái đuôi con cá đuối ve vẫy

  8. Nam ha đã nói

    24/02/2013 lúc 08:09 Rất mạch lac và có chuyên môn, xin cám ơn bạn trẻ nhiều.

    Nhân dân sẽ là người phúc quyết hiến pháp theo cách nào ?….a/ trưng cầu dân ý hay b/ thông qua đại biểu ( gật), hay c/ chưa biết …hì hì . Các bác thông tỏ luật hướng dẫn bà con tí chút.

  9. Văn đã nói

    24/02/2013 lúc 07:58 Hoan hô bài viết của Nguyễn Anh Tuấn. Nước Nam ta vẫn còn cơ hội tiến bộ với những người trí thức từ lớp già giàu vốn sống và lớp trẻ năng động nhận thức mới mẻ không chịu làm cừu. Nên nhớ trang web Kiến nghị Hiến pháp là của các SV và cựu SV trường luật.

  10. Nguyễn Mạnh Dần đã nói

    24/02/2013 lúc 05:46 Nếu như điều 2 hiến pháp quy định”Mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân” thì điều 4 lại “Đảng lãnh đạo nhà nước”. Như vậy mọi quyền lực nhà nước thuộc về Đảng như việc quản lý nhà nước chẳng hạn thì hỏi còn quyền lực nào đáng giá dành cho dân nữa?:Vì lẽ đó mà nên bỏ điều 4. Còn 146 điều còn lại (về phong thủy, số146 đẹp có lộc hay hơn số147) tự nó nói lên tất cả. Dân – chủ thể của HP cần gì và làm như thế nào để đạt được ước vọng đó. Họ không cần bất kỳ một Đảng phái nào, một chủ nghĩa lý thuyết nào đặt trên họ. Để bình đẳng và tự do thì không cần tồn tại thêm trong XH một khái niệm đầy tớ của dân nữa!

  11. Nói tóm lại đã nói

    24/02/2013 lúc 05:45 …người dân đa phần tiếp tục diễn vai ‘quan sát viên’ thờ ơ với công cuộc lập hiến được chính quyền đơn phương thực hiện…

    Vì :

    Cái đuôi “Định hướng ” còn ve vẩy ,thì, kiến nghị [sửa đổi hiến pháp ] chỉ như nước đổ đầu vịt !

  12. Nguyễn Việt đã nói

    24/02/2013 lúc 05:12 Rất cảm ơn ABS đã đưa ý kiến của chàng trai trẻ Nguyễn Anh Tuấn về một vấn đề mà nhiều nhà “Lão thành cách mạng” còn lảng tránh. Tôi còn tin vào vận mệnh dân tộc mình, vì vẫn còn những con người như cháu Tuấn đây, và hình như ngày càng nhiều.
    Chỉ xin hỏi Tuấn là cháu có được tiếp tục đi học nữa không và đang học gì hay làm gì?

  13. Trần Văn Dân đã nói

    24/02/2013 lúc 04:57 Các cuộc hội thảo về hiến pháp như bàn về điều 4 HP được phát trên các kênh thông tin là những ý kiến của các Đảng viên quan chức kiểu Nguyễn Thanh Tú mà không phải ý kiến của quần chúng nhân dân lao động, Nghe rất nhàm bởi tính trí tuệ hời hợt thiếu logic , tính thiếu bản lĩnh nói sư. thât.. Các cuộc hội thảo này họ tiêu xài tiền thuế của dân mà vắng bóng dân-chủ thể của HP lđể hướng dẫn dư luận dân.Đúng là một trò bịp bợm muôn thuở nực cười !

  14. 24/02/2013 lúc 03:16 [...] Vì sao cần kiến nghị sửa đổi hiến pháp? [...]

About these ads

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s