Hai dự án bauxite Tây Nguyên: “Rủi ro tài chính rất cao”

 Icon_Symbol_Alumina2

http://www.baodatviet.vn/kinh-te/doanh-nghiep/hai-du-an-bauxite-tay-nguyen-rui-ro-tai-chinh-rat-cao-3002076/

(Doanh nghiệp) – Dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đang vấp phải nhiều lo ngại đưa ra liên quan đến vấn đề vốn đầu tư lớn trong khi lợi nhuận thấp. 

Rủi ro tài chính rất cao

Tờ Vneconomy dẫn lời Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Tp.HCM Trần Du Lịch nhận định: “Tính rủi ro tài chính của hai dự án này rất cao”.

Theo ông Lịch, con số 600 triệu USD của TKV vay nước ngoài phục vụ đầu tư dự án do Chính phủ bảo lãnh, số tiền này đã thuộc nợ công chứ không chỉ thuộc phạm vi của dự án hay của TKV.

Bộ Công Thương khẳng định TKV đã có kế hoạch trả nợ khoản vay này, nhưng như băn khoăn của Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Thanh Hóa, ông Lê Nam, việc trả nợ có thể bảo đảm theo kế hoạch không khi mà doanh nghiệp hiện vẫn đang bị lỗ và dự kiến sẽ còn bị lỗ trong 5 – 7 năm nữa?

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Mai Xuân Hùng cũng đề nghị, cần phải xem xét, đánh giá thật cẩn trọng hệ lụy nợ đối với hai dự án này.

Mối lo còn tăng lên gấp nhiều lần khi TKV vừa tăng tổng mức đầu tư hai dự án lên 35%, khiến tổng mức đầu tư và hiệu quả kinh tế – xã hội đem lại càng bất tương xứng.

Hai dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đều là các dự án gây ra nhiều tranh cãi trong suốt thời gian qua về việc nên tiếp tục hay là nên dừng lại.
Hai dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đều là các dự án gây ra nhiều tranh cãi trong suốt thời gian qua về việc nên tiếp tục hay là nên dừng lại.

Bình luận về vấn đề này, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc cho rằng, hiệu quả của hai dự án này phải được nhìn nhận, đánh giá ở diện rộng hơn, không chỉ là hiệu quả kinh tế mang lại cho TKV mà còn đối với kinh tế – xã hội của khu vực Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung.

Trong bối cảnh kinh tế bị suy giảm, cả nước khó khăn, việc đầu tư một lượng vốn lớn cho hai dự án này cũng đã khiến dư luận không khỏi băn khoăn. Nếu không vì mục tiêu thúc đẩy sự phát triển của Tây Nguyên, từ đó góp phần phát triển đất nước thì có thể, nguồn vốn cho hai dự án này đã được tính toán đầu tư theo hướng khác.

“Chính vì thế, hiệu quả thực hiện hai dự án này không thể chỉ đo đếm bằng những con số lỗ, lãi tài chính thuần túy mà quan trọng hơn là hiệu quả tổng thể về kinh tế – xã hội, về an ninh, quốc phòng như thế nào.

Với riêng vùng Tây Nguyên, dự án có tạo động lực lan tỏa để chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lao động… nâng cao đời sống người dân, từng bước góp phần đưa khu vực này thoát nghèo, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của đồng bào các dân tộc nơi đây hay không? Cần phải tính toán cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp, Nhà nước và địa phương như thế nào để đạt được mục tiêu đề ra khi chúng ta quyết định khai thác tài nguyên bauxite ở Tây Nguyên?”, ông Phúc nêu ra các câu hỏi.

Phó Thủ tướng nhiều lần nhắc an toàn hồ chứa bùn đỏ

Ngày 11/2 vừa qua, khi đến thăm và làm việc tại Dự án tổ hợp bauxite – nhôm Lâm Đồng (dự án bauxite Tân Rai, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng) Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã yêu cầu Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam phải có giải pháp đảm bảo an toàn cho khu vực chứa bùn đỏ bằng cách xây dựng thêm khoang bùn đỏ thứ ba để dự phòng trường hợp xảy ra sự cố và tăng cường giám sát bằng camera để sớm phát hiện bất thường trong quá trình vận hành.

Nhiều lo ngại đưa ra liên quan đến vấn đề vốn đầu tư lớn trong khi lợi nhuận thấp, Phó Thủ tướng nhắc đi nhắc lại vấn đề an toàn hồ chứa bùn đỏ....
Nhiều lo ngại đưa ra liên quan đến vấn đề vốn đầu tư lớn trong khi lợi nhuận thấp, Phó Thủ tướng nhắc đi nhắc lại vấn đề an toàn hồ chứa bùn đỏ….

Trước đó, chiều 10/2, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải cũng khảo sát công tác xây dựng nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ, công trình hồ chứa bùn đỏ, công trình cung cấp nước cho nhà máy tuyển quặng bauxite, khu vực tuyển quặng.

Tại buổi làm việc này Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã đề nghị chủ đầu tư cần phối hợp với các Bộ ngành Trung ương và chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ; làm tốt việc xây dựng hồ chứa bùn đỏ, đảm bảo môi trường; khai thác quặng đến đâu phải hoàn thổ đến đó bằng cách trồng cây xanh và phát triển nông nghiệp bền vững; các hạng mục xây dựng nhà máy sản xuất alumin phải đảm bảo chất lượng, an toàn trong lao động và tiết kiệm.

Đào tài nguyên lên bán

Trước đó, trả lời báo Đất Việt, Đại biểu Quốc hội Đặng Thành Tâm, đoàn TP Hồ Chí Minh đã thẳng thắn sau khi nghe tin Tập đoàn than và khoáng sản Việt Nam xin cơ chế chính sách đặc biệt đối với 2 dự án alumin Lâm Đồng và alumin Nhân Cơ: “Xin cho tôi nói thật, quan điểm nào tôi không rõ nhưng quan trọng nhất dự án này không khả thi và không hiệu quả. Đã không hiệu quả thì cho vay cái gì? Huống chi đây là doanh nghiệp móc tài nguyên lên để bán”.

Đánh giá về việc Vinacomin còn đề xuất giảm thuế môi trường với hai dự án bauxite này. Trước đó, hai dự án đã được áp mức thuế xuất khẩu 0%, ông Đặng Thành Tâm cho biết, ngay cả chuyện Vinacomin khai thác than, mỗi năm hàng trăm triệu tấn than bị múc lên đi bán, hãy thử nhìn mỗi năm đóng thuế cho ngân sách được bao nhiêu.

Khi nói điều này, lãnh đạo tập đoàn thường lý luận rằng đã nuôi được cả trăm ngàn công nhân. Vậy thử nhìn sang dệt may cũng nuôi biết bao nhiêu công nhân mà họ cũng chẳng được cho cái gì. Họ tự mang việc về tạo công ăn việc làm cho lao động mà vẫn đóng thuế.

“Doanh nghiệp khai thác khoáng sản chỉ việc móc tài nguyên lên bán mà còn muốn xin thêm nữa. Tôi nghĩ rằng ưu ái theo cách này thì rất gay”, ông Đặng Thành Tâm nói.

Thông tin trên tờ Thanh Niên, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan -nguyên Phó chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp VN từng cho biết, Vinacomin không đủ nguồn lực để thực hiện dự án. Vinacomin đã không trung thực trong bài toán kinh tế bằng cách gạt một số hạng mục đầu tư ra ngoài để khẳng định, nếu làm sẽ có lãi. Nhưng lúc bắt tay vào triển khai, Vinacomin lại đòi hỏi nhà nước phải đầu tư vào cơ sở hạ tầng đường sá để vận chuyển sản phẩm ra cảng phục vụ xuất khẩu.

“Đó là cách tính toán rất “cùn” trong kinh doanh, bởi khi đầu tư dự án, nhà đầu tư phải tính cả chi phí vận chuyển chứ không thể bỏ ra ngoài như Vinacomin. Chưa nói xuất khẩu sản phẩm của dự án lại phụ thuộc vào một thị trường, thì hiệu quả kinh tế cũng rất bấp bênh. Tóm lại, dự án không thể đem lại hiệu quả kinh tế…”, bà Phạm Chi Lan nói.

Đầu tư lớn, đóng thuế bao nhiêu?

Hồi tháng 6/2013, ông Bùi Quang Tiến, Giám đốc Ban Quản lý dự án khai thác bauxite và sản xuất alumin Nhân Cơ, thuộc Tập đoàn Vinacomin đã cho biết, dự án bauxite Nhân cơ sẽ lỗ trong 6-7 năm đầu.

Theo ông Tiến, tổng đầu tư hơn 16 nghìn tỷ chưa bao gồm phần khai thác mỏ bauxite do báo cáo thăm dò mỏ mới được duyệt, đang lập dự án đầu tư mỏ. Hơn nữa, trong quá trình triển khai dự án, giá trị tổng mức đầu tư ban đầu khoảng hơn 11 nghìn tỷ đồng không còn phù hợp nên TKV đã thuê tư vấn lập điều chỉnh lại tổng mức đầu tư.

Ông Bùi Quang Tiến cho biết thêm, do phải chịu lãi suất vay và khấu hao cao nên trong 6 -7 năm đầu hoạt động, nhà máy có thể sẽ phải chịu lỗ kế hoạch với giá trị khoảng hơn 2.400 tỷ đồng.

Trước lo lắng của các chuyên gia hai nhà máy Tân Rai và Nhân Cơ sẽ khó hiệu quả bởi riêng thuế xuất khẩu quặng nhôm, áp mức thấp nhất (theo khung 15-30% – theo nghị quyết 710/2008 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) thì TKV đã phải nộp trên 750 tỉ đồng/năm, ông Nguyễn Tiến Chỉnh – trưởng ban khoa học – công nghệ và chiến lược phát triển của TKV cho biết, Nhà nước đã cho TKV được hưởng mức thuế… 0%.

Hồi tháng 11/2013, Bộ Tài chính có văn bản yêu cầu Tổng cục Hải quan miễn thuế nhập khẩu thiết bị cho dự án bauxite Tân Rai với số tiền 100 tỷ đồng.

Trước đó, chủ đầu tư đã có đề nghị về việc miễn thuế nhập khẩu chi tiết linh kiện, vật tư lắp đặt đồng bộ cho dự án này. Vinacomin cho biết đây là dự án thuộc địa bàn ưu đãi đầu tư. Sau đó Bộ KH&ĐT, Bộ Công Thương thống nhất ý kiến cho rằng các chi tiết linh kiện, vật tư nhập khẩu đồng bộ thuộc dự án trên có thể xem xét như loại trong nước chưa sản xuất được và nếu sản xuất trong nước thì sẽ không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và tính đồng bộ của dự án.

Hiện, các dự án bauxite có 5 loại thuế được miễn giảm tiền thuế đất, được miễn thuế nhập khẩu thiết bị, tạo tài sản cố định, được miễn thuế nhập khẩu cho linh kiện, vật tư nhập khẩu lắp đặt đồng bộ với thiết bị tại dự án alumin Lâm Đồng, miễn thuế nhập khẩu chất trợ lắng cho sản xuất trong 5 năm, giảm thuế nhập khẩu xút lỏng từ 20% xuống chỉ còn 3%, miễn thuế xuất khẩu alumin, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.

Song TKV và Bộ Công thương vẫn tiếp tục xin thêm ưu đãi cho dự án bauxite, mặc dù bị Bộ Tài chính từ chối, Bộ Công thương vẫn tiếp tục gửi công văn kêu lên Thủ tướng giãi bày hành trình xin giảm thuế phí và đề nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ.

Vinacomin còn nhấn mạnh, hai dự án alumin Lâm Đồng và Nhân Cơ đều rất khó khăn về dòng tiền trong những năm đầu, do phải trả lãi vay đầu tư. Dự kiến, năm thứ 3, các nhà máy mới vận hành đạt công suất thiết kế. Do đó, doanh thu sẽ rất thấp. Theo tính toán, dự báo thời gian lỗ kế hoạch của 2 dự án này sẽ kéo dài 5-7 năm.

Vì vậy, Vinacomin đã kiến nghị Thủ tướng xem xét, giảm phí môi trường khai thác bauxite xuống mức trần 4.000 đồng/tấn như Bộ Công Thương đề xuất, trong thời hạn 5-7 năm kể từ ngày dự án đi vào sản xuất.

Thu Phương (Tổng hợp)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s