Facebook làm đối lập Campuchia thất vọng?

http://www.bbc.com/vietnamese/world-41820040

Ben PaviourPhnom PenhCatherine Harry nói chức năng mới của Facebook xảy ra ở thời điểm tệ hại cho CampuchiaImage captionCatherine Harry nói chức năng mới của Facebook xảy ra ở thời điểm tệ hại cho Campuchia

Cho tới gần đây, nữ vlogger Catherine Harry là hiện tượng Facebook tại Campuchia khi trở thành người đầu tiên công khai nói về những chủ đề như trinh tiết và kinh nguyệt, vốn kiêng kị trên sóng truyền hình.

Nhưng ngày 19/10, Facebook thử nghiệm chức năng News Feed mới tại Campuchia và 5 quốc gia nhỏ.

Thay vì xem những thông tin từ News Feed bình thường, người dùng trong phạm vi thử nghiệm được giới thiệu chức năng Explore Feed. Khi Harry đăng tải video mới của mình lên Facebook vào thứ 7, cô chỉ nhận được 2000 lượt view trong một tiếng đầu tiên, so với lượng view 12 ngàn lượt đối với những video khác.

“Tôi bỗng nhận ra, ồ, họ có sức mạnh thật lớn,” cô nói.

Facebook “có thể ra đòn chí mạng với chúng ta nếu họ muốn”.

Harry, từng bỏ việc để tập trung sản xuất vlog, không chỉ lo lắng về điều kiện cuộc sống của mình. Campuchia đang trong thời kì “khổ sở” chịu đựng sự đàn áp trước khi cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào tháng 7 tới sẽ thử thách độ bền vững của chế độ lãnh đạo bởi Thủ tướng Hun Sen, một trong những lãnh đạo tại vị lâu nhất trên thế giới.

Sự đàn áp này đã ảnh hưởng đến 2 tổ chức phi chính phủ, hơn chục đài phát thanh, và các văn phòng địa phương của 2 hãng tin độc lập, Radio Free Asia và tờ nhật báo The Cambodia Daily. Phe đối lập chính, Đảng Cứu quốc (CNRP), có thể bị giải thể hoàn toàn sau phiên tòa ngày 16/11.

“Trong tất cả các quốc gia trên thế giới, tại sao lại chọn Campuchia?” Harry thắc mắc về thử nghiệm của Facebook. “Việc này không thể xảy ra ở thời điểm nào tệ hơn.”

Facebook đã vượt qua truyền hình để trở thành nguồn tin tức ăn khách nhất tại Campuchia năm ngoái, theo một cuộc khảo sát của Quỹ Châu Á (Asia Foundation), với hơn một nửa người tham gia khảo sát trả lời họ sử dụng mạng xã hội.

Facebook ‘giúp TQ công cụ kiểm duyệt’

Facebook nói gì về vụ VN ‘chặn thông tin xấu’?

Vì sao ta nghiện tin nhắn, Facebook?

Mạng xã hội góp phần làm tăng sức mạnh của Đảng Cứu quốc so với Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) trong cuộc bầu cử năm 2013 và đã trở thành một trong những nơi duy nhất để thể hiện sự bất đồng quan điểm tại quốc gia đứng thứ 132 trên 180 nước về Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới năm 2017 của tổ chức Phóng viên Không Biên giới.

Do pphần lớn truyền thông truyền thống được định hướng theo đảng CPP, thử nghiệm của Facebook có thể có nghĩa rằng người dân địa phương sẽ chỉ được tiếp cận với nguồn tin một chiều, Von Vorn, người lái xe tuk tuk 30 tuổi cho biết.

“Việc này giống như ếch ngồi đáy giếng”, ông nói. “Nếu con ếch chỉ ngồi trong cái giếng của nó, nó sẽ không biết những gì xảy ra bên ngoài.”

Nhật báo Cambodia Daily bị đóng cửa từ tháng 9 do một tranh chấp về thuế với chính phủBản quyền hình ảnhAFPImage captionNhật báo Cambodia Daily bị đóng cửa từ tháng 9 do một tranh chấp về thuế với chính phủ

Thủ tướng Hun Sen biết rõ sự phổ biến của Facebook. Ông cũng có tới gần 9 triệu người theo dõi với những bức selfie bãi biển, thông tin chính sự và các cuộc thi âm nhạc.

Trang cá nhân của ông Hun Sen thậm chí xếp hạng 8 trong danh sách những trang cá nhân nổi tiếng nhất của các lãnh đạo thế giới, theo công ty truyền thông Burson-Marsteller.

Đối thủ lâu năm của Hun Sen, Sam Rainsy, cựu chủ tịch đảng đối lập CNRP nói lượng truy cập đối với trang cá nhân nổi tiếng của ông đã giảm 20% từ khi Facebook đưa ra thử nghiệm mới. Không như thủ tướng, người bị cáo buộc là đã mua “like” trên Facebook, ông Rainsy nói ông không thể trả tiền để khiến các cập nhật của ông tiếp cận với nhiều người dùng hơn trên News Feed bình thường.

“Sáng kiến mới nhất của Facebook thậm chí có thể sẽ gây ra sự cạnh tranh mạnh hơn đối với chế độ độc tài và mua chuộc các chính trị gia,” ông nói.

Bầu cử Campuchia: đảng nào thắng?

Campuchia: Những ngày cuối của ‘Nhà Trắng’

Campuchia tước quyền công dân 70.000 người gốc Việt

Facebook không trả lời các đề nghị bình luận.

Nhưng trong một bài viết tuần trước, Adam Mosseri, phụ trách bộ phận News Feed, cho biết sự thay đổi được tạo ra “để thấu hiểu nhu cầu của người dùng về sự tách biệt không gian cho các nội dung cá nhân và nội dung công cộng”. Ông cũng cho biết Facebook chưa có ý định mở rộng thử nghiệm ra toàn thế giới.

Các hãng truyền thông tại Campuchia cho biết họ rất thất vọng về những thay đổi không báo trước này.

Leang Phannara, biên tập viên website của Post Khmer, phiên bản tiếng Khmer của nhật báo tiếng Anh Phnom Penh Post, nói các bài viết bằng tiếng Khmer trên Facebook giảm lượng xem tới 45%, và lượng truy cập web cũng giảm 35%. Cách duy nhất để tiếp cận lại được số lượng độc giả đó là trả tiền quảng cáo cho bài viết, ông nói.

“Chúng tôi đang ở tình thế muốn chơi thì phải trả tiền,” ông Phannara nói.

Sam Rainsy (trái) và Hun Sen (phải) có một thỏa thuận chính trị năm 2014, nhưng thỏa thuận này không tồn tại lâuBản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionSam Rainsy (trái) và Hun Sen (phải) có một thỏa thuận chính trị năm 2014, nhưng thỏa thuận này không tồn tại lâu

Lim Cheavutha, tổng giám đốc công ty truyền thông điện tử ủng hộ chính phủ Fresh News, cho biết ông rất buồn vì những thay đổi mới này ảnh hưởng tới lượng truy cập, mặc dù ông chưa có số liệu cụ thể trong tay.

“Tôi [tuyệt đối] không ủng hộ quyết định mới này [của Facebook],” ông nói. “Nó ảnh hưởng không chỉ tới công ty tôi, mà cả các hãng truyền thông khác.”

Các tổ chức phi chính phủ địa phương cũng lo lắng về ảnh hưởng của sự thay đổi này lên các nỗ lực marketing, theo Jaime Gill, một nhà tư vấn truyền thông địa phương.

“Các tổ chức nhỏ đã có thể cạnh tranh bằng những thông điệp, những câu chuyện mạnh mẽ về kết quả họ đạt được,” ông nói. “Thử nghiệm này đã khiến những thông điệp đó bị đẩy khỏi khán giả và tôi nghi ngờ rằng sẽ rất ít người sử dụng chức năng mới.”

‘Tin giả tràn lan’

Trên đường phố Phnom Penh, nhiều người được phóng viên phỏng vấn không lưu ý về sự thay đổi này. Người bán hàng rong Phorn Phel cho biết anh sử dụng Facebook để xem thông tin về những phát triển mới trên cả nước và sẽ tiếp tục làm vậy bằng cách tìm kiếm những trang tin anh hay xem, thay vì những kênh thông tin nhà nước.

“Chúng tôi không muốn xem truyền hình địa phương vì chẳng có gì thú vị trên đó,” anh nói. “Đó là lý do tại sao tôi phải tìm kiếm một thứ gì đó khác thông qua mạng xã hội.”

Sron Chathou, một chủ cửa hàng, nói cô dành gần như tất cả thời gian rảnh để lên Facebook nhưng không để ý chức năng mới. Cô thích sự cập nhật nhanh chóng của Facebook, khi những trang tin tức cô xem đăng tải hình ảnh trực tiếp như các vụ tai nạn giao thông hay tình hình lũ lụt ngay khi nó xảy ra.

“Chúng ta có thể mang điện thoại theo mình đến mọi nơi,” cô nói. “Không cần phải chờ đợi để xem trên truyền hình.”

Phát hình trực tiếp: Nguy cơ và Lợi ích

Truy lùng người tung tin ‘Hun Sen chết’

Zuckerberg ra kế hoạch chống tin giả

p04gl034.jpg

Google và Facebook đang phải đương đầu với tin thất thiệt được phát tán ở mức độ chóng mặt

Nhà phân tích chính trị Ou Virak nói niềm tin của người Campuchia đối với Facebook bị đặt nhầm chỗ do số lượng tin giả và các thuyết âm mưu đăng tải tràn lan, thường được dịch từ những nguồn tin tiếng Anh.

“Họ không phân biệt được nguồn gốc hay tính xác thực của thông tin,” ông nói, ước lượng rằng 7 trên 10 mẩu tin trên News Feed là sai sự thật hoặc bị làm quá.

Vì vậy, thử nghiệm của Facebook không quan trọng bằng việc xây dựng hiểu biết thông tin.

“Dù sao tôi cũng không thấy nhiều người dân Campuchia tiếp cận với tin thật và đáng tin cậy,” ông nói.

Ben Paviour là phóng viên tự do ở Phnom Penh. Bài có thêm tường thuật của Ben Sokhean.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s