Tân Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad muốn ‘vẽ lại’ Biển Đông

https://www.dkn.tv/the-gioi/tan-thu-tuong-malaysia-mahathir-mohamad-muon-ve-lai-bien-dong.html

10:52, 04/09/2018

Tân Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad muốn ‘vẽ lại’ Biển Đông

Tóm tắt bài viết

  • Kể từ khi quay lại vị trí lãnh đạo, ông Mahathir Mohamad muốn xét lại quan hệ với Trung Quốc, từ kinh tế cho tới quốc phòng và đặc biệt là Biển Đông.
  • Ông đang làm gì để thực thi chính sách xét lại của mình?

Quan hệ kinh tế mạnh mẽ của Malaysia với Trung Quốc từ trước đến nay đi đôi với một cách tiếp cận hòa giải trước những xung đột lãnh thổ của họ ở Biển Đông.

Tuy nhiên, chính sách “ngoại giao yên tĩnh” đã bắt đầu gián đoạn khi chính phủ mới của Thủ tướng Mahathir Mohamad tái kiểm tra và định nghĩa lại các điều khoản quan hệ song phương với Bắc Kinh.

‘Xét lại’ các dự án Trung Quốc

Kể từ cuộc bầu cử của Mahathir vào tháng 5, quốc gia Đông Nam Á đã nổi lên như người đứng đầu một “cuộc kháng chiến” mới chống lại ảnh hưởng kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc, cũng như những nỗ lực gây ảnh hưởng chiến lược trong khu vực của Bắc Kinh, tờ Atimes nhận xét.

Khu vực đang dõi theo những động thái đi đầu của Malaysia trong việc xác định lại quan hệ kinh tế với Trung Quốc trong bối cảnh lo ngại rằng các khoản đầu tư của Bắc Kinh, đặc biệt là các dự án cơ sở hạ tầng lớn, có thể trở thành “bẫy” nợ chủ quyền.

MalaysiaThủ tướng Malaysia Mahathir Mohamed (trái) và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh ngày 20/8/2018. (Ảnh: AFP / Pool /Hwee Young)

Một quan chức cao cấp của Malaysia nói với Atimes rằng chính phủ dự kiến sẽ hủy tới 40 tỷ đô la Mỹ các dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc trước đây trong Sáng kiến Vành đai-Con đường (BRI) trị giá 1.000 tỷ đô la Mỹ, do lo ngại về tham nhũng, tính khả thi và nợ nần.

Con số này nhiều hơn 22 tỷ USD so với các báo cáo trước đó, bao gồm 20 tỷ USD cho tuyến đường sắt cao tốc East Coast Railway Link (ECRL) bị hủy bỏ và các dự án đường ống trị giá 2 tỷ USD.

Ông Mahathir hồi cuối tháng 8 đã tuyên bố cấm các nhà đầu tư nước ngoài mua nhà tại dự án của một công ty có Bắc Kinh “chống lưng” trị giá 100 tỷ đô la tại thành phố Johor, nơi phục vụ phần lớn cho người Trung Quốc ở nước ngoài.

Dùng Mỹ để cân bằng

Nhưng Malaysia cũng lo ngại trước âm mưu thôn tính của Trung Quốc đối với Biển Đông, một khu vực hàng hải quan trọng mang tính chiến lược, thông thương tới 5 nghìn tỷ USD thương mại hàng năm.

Trung Quốc đã ngang ngược tuyên bố chủ quyền tới 90% diện tích Biển Đông thông qua bản đồ Đường 9 đoạn, hay còn gọi Đường Lưỡi bò. Một tòa án trọng tài tại The Hague tháng 7/2016 đã phán quyết rằng các tuyên bố của bản đồ là vô căn cứ.

Malaysia kiểm soát một số đảo trong quần đảo Trường Sa ở Biển Đông, bao gồm Swallow Reef.

MahathirÔng Mahathir muốn vẽ lại bản đồ chủ quyền trên Biển Đông. Đường màu đỏ là Đường Lưỡi Bò phi pháp của Trung Quốc. (Ảnh: Atimes)

Một trong những cố vấn cao cấp giấu tên của Thủ tướng Mahathir nói với tờ Asia Times ông Mahathir nhận xét Trung Quốc ngày nay bá quyền hơn so với khi còn nghèo như lúc ông lãnh đạo Malaysia 22 năm trước.

Ông Mahathir đã mô tả lãnh đạo hiện tại ở Trung Quốc là “nghiêng về chủ nghĩa toàn trị” và “cơ bắp co giãn” quá mức để “tăng ảnh hưởng đến nhiều nước ở Đông Nam Á”. Ông mô tả những hành động của Trung Quốc ở khu vực là“ rất đáng lo ngại ”.

Trước đó, Mahathir coi Trung Quốc là một sự đối trọng rất cần thiết với những gì ông coi là hành vi tân hoàng của Mỹ trong khu vực. Tuy nhiên, ngày nay, vai trò đã bị đảo ngược, vị cố vấn nói, với Mỹ ngày càng cần thiết để cân bằng chống lại sự bá quyền ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực, bao gồm cả ở Biển Đông.

Lãnh đạo Malaysia dự kiến sẽ gặp người đồng nhiệm Mỹ, Tổng thống Trump, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng này. Ông sẽ cố gắng tìm kiếm hợp tác chiến lược mạnh mẽ hơn với Mỹ để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Chính quyền Najib tiền nhiệm đã có quan hệ khá thân mật với Trung bao gồm cả việc mua tàu Littoral Mission Ships (LMS) năm 2016 và các tài sản hải quân tiên tiến khác.

Đồng thời, Bắc Kinh đã cho Najib vay mượn để trang trải các khoản nợ liên quan đến quỹ nhà nước 1Malaysia Development Berhad (1MDB) mà ông đã tạo ra và hiện đang bị điều tra tham nhũng và rửa tiền.

Đổi lại, chính phủ của Najib “ngậm bồ hòn làm ngọt” trước sự xâm nhập ngày càng tăng của Trung Quốc vào vùng biển của Malaysia và các ngư trường truyền thống, nhiều đến sự xáo trộn của cư dân trong các vùng duyên hải của quốc gia.

Ông Mahathir cáo buộc tiền nhiệm Najib đã “bán nước” cho Trung Quốc. Hiện nay, đất nước đã bị nghiêng về phía Bắc Kinh đến mức chính phủ mới của ông đang nỗ lực tìm cách cân bằng bằng cách tăng cường các mối quan hệ chiến lược với phương Tây và các cường quốc bên ngoài khác.

NajibCựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak (phải) và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường trong buổi lễ chào mừng bên ngoài Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh vào ngày 29/5/2014. Ông Mahathir cáo buộc ông Najib đã “bán nước” cho Trung Quốc. (Ảnh: AFP / WANG ZHAO / AFP PHOTO / WANG ZHAO)

Cuộc họp trước đó của ông với Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo vào ngày 3/8 đã được tổ chức trong bối cảnh mở rộng hợp tác chiến lược song phương giữa những lo ngại chung về Trung Quốc. Trong những năm gần đây, Hải quân Mỹ đã thực hiện các chuyến thăm thường xuyên đến các cảng Malaysia và hai nước được biết là đang khai thác hợp tác an ninh hàng hải sâu hơn.

Là một quốc gia đa số Hồi giáo, Malaysia trước đây chỉ trích các chính sách của phương Tây ở Trung Đông, đặc biệt là các can thiệp quân sự của Mỹ ở Iraq và Afghanistan, viện trợ quân sự quy mô lớn cho Israel trong cuộc vây hãm người Palestine ở Gaza. cuộc chiến chống khủng bố, mà trong hai thập kỷ qua đã mở rộng đến khu vực Đông Nam Á.

Muốn tạo liên minh với Việt Nam, Philippines

Ý nghĩa chiến lược địa lý của Malaysia nằm ở vị trí của nó trên Eo biển Malacca cũng như Biển Đông, hai tuyến đường thủy quan trọng, là yếu tố quan trọng đối với việc nhập khẩu và buôn bán năng lượng của Trung Quốc với thế giới rộng lớn hơn.

Trong nhiều thập kỷ, Bắc Kinh đã lo sợ khả năng Mỹ và các đồng minh của mình sử dụng các điểm nghẹt thở như Eo biển Malacca để tàn phá nền kinh tế Trung Quốc trong một kịch bản xung đột.

Trung Quốc đã hy vọng ít nhất sẽ khắc phục được cái gọi là “tình trạng khó xử của Malacca” bằng cách đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng lớn dọc theo các cảng chiến lược và các khu vực ven biển của Malaysia.

Giờ đây, tất cả những kế hoạch phát triển hàng tỷ đô la này đều có thể lâm nguy dưới chính phủ của Mahathir.

PompeoThủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad (phải) nói chuyện với Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tại văn phòng thủ tướng ở Putrajaya, gần Kuala Lumpur, ngày 3/8/2018. (Ảnh: AFP PHOTO / MANAN VATSYAYANA)

Tuy nhiên, Mahathir đã nói rõ rằng ông không tìm cách lập một liên minh phản đối hoặc ngăn chặn chống lại Trung Quốc, và vẫn không muốn đẩy mạnh quân sự ở Biển Đông, cố vấn của ông nói. “Họ mạnh hơn và chúng tôi không thể chiến đấu chống lại họ”, nhà lãnh đạo Malaysia nói với CNN hồi đầu năm nay.

Dù vậy, ông Mahathir đã phản đối mạnh mẽ những hoạt động quân sự gần đây của Trung Quốc trong các tranh chấp, cảnh báo nó tăng rủi ro gây nguy hiểm cho an ninh khu vực.

Ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do hàng hải và hàng không trong khu vực, nói rằng ông cảm thấy thoải mài với “tất cả tàu, thậm chí tàu chiến, đi ngang qua”.

Nhưng ông chống bất kỳ tài sản hải quân nào đang “đóng quân” trong vùng biển tranh chấp. “Đó là một cảnh báo cho mọi người. Đừng tạo ra căng thẳng một cách không cần thiết”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

Malaysia đang tìm cách tăng cường hợp tác với các quốc gia Đông Nam Á có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, bao gồm Philippines và Việt Nam, những nước đặc biệt bị ảnh hưởng bởi các hoạt động cải tạo và quân sự không ngừng của Trung Quốc tại Biển Đông.

Theo ông Mahathir, 3 quốc gia Đông Nam Á có thể xem xét một quan hệ ngoại giao phối hợp hơn về các tranh chấp và tìm hiểu các biện pháp xây dựng lòng tin khác nhau để giảm căng thẳng trong khu vực.

Không rõ ngay những biện pháp cụ thể mà chính phủ Malaysia có thể ủng hộ để bảo vệ quyền lợi của mình và ngăn chặn xung đột ở Biển Đông. Tuy nhiên, rõ ràng là chính phủ mới của Mahathir đã từ bỏ chính sách “ngoại giao yên tĩnh” trước đây của đất nước để theo đuổi một lập trường chủ động và ồn ào hơn để cân bằng với sự nổi lên của Trung Quốc.

Trung Dung

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s