Facebook ở Myanmar đã ‘trở nên một dã thú’ ra sao?

https://www.bbc.com/vietnamese/world-45493354

BBC TrendingGoing in-depth on social mediaA Rohingya refugee cries as he climbs on a truck distributing aid for a local NGO near the Balukali refugee campBản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionHơn 700.000 người Hồi giáo Rohingya đã rời Myanmar

Nhiều thập niên căng thẳng sắc tộc và tôn giáo, sự bùng nổ đột ngột của internet, và một công ty gặp khó khăn trong việc xác định và loại bỏ những bài đăng đầy sự thù ghét.

Tất cả những điều này đã tạo ra một cơn bão hoàn hảo ở Myanmar, nơi Liên hiệp quốc nói Facebook có một “vai trò quyết định” trong việc cổ vũ sự thù ghét chống lại người thiểu số Rohingya.

“Tôi sợ rằng bây giờ Facebook đã biến thành một dã thú, và đó không phải là mục đích ban đầu của nó,” bà Yanghee Lee, đặc phái viên về nhân quyền của LHQ ở Myanmar, cho biết trong tháng Ba.

Công ty Facebook thừa nhận thất bại và đã tìm cách giải quyết các vấn đề.

Nhưng làm thế nào mà giấc mơ của Facebook về một thế giới cởi mở và kết nối hơn đã trật đường rầy ở một nước Đông Nam Á?

Facebook xuất hiện

Thet Swei Win, giám đốc của Synergy, một tổ chức hoạt động nhằm thúc đẩy sự hòa hợp xã hội giữa các nhóm dân tộc ở Myanmar, nói: “Ngày nay, mọi người đều có thể sử dụng internet.”

Đó không phải là trường hợp ở Myanmar năm năm trước đây.

Ảnh hưởng bên ngoài đã được giữ ở mức tối thiểu trong những thập niên khi quân đội thống trị đất nước Myanmar. Nhưng với việc bà Aung San Suu Kyi được trả tự do, và việc bà được bầu làm lãnh đạo thực tế của Myanmar, chính phủ bắt đầu tự do hoá kinh doanh – bao gồm cả lĩnh vực viễn thông.

Và hiệu ứng này rất ấn tượng, theo Elizabeth Mearns của BBC Media Action, tổ chức từ thiện phát triển quốc tế của BBC.

“Trước khi internet bùng nổ, thẻ SIM gía khoảng 200 đô la”, bà nói. “Trong năm 2013, Myanmar cho các công ty viễn thông khác vào thị trường và thẻ SIM giảm xuống còn $ 2. Đột nhiên điện thoại thông minh trở nên vô cùng dễ tiếp cận.”

Customers in a cafe in Myanmar using FacebookBản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionVới nhiều người Myanmar, Facebook đồng nghĩa với internet

Và sau khi mua một chiếc điện thoại rẻ tiền và một thẻ SIM giá nhẹ, có một ứng dụng mà mọi người ở Myanmar đều muốn dùng: Facebook. Nguyên nhân? Google và một số cổng thông tin trực tuyến lớn khác không hỗ trợ văn bản Miến Điện, nhưng Facebook thì có.

“Mọi người ngay lập tức mua điện thoại thông minh có thể truy cập internet và họ sẽ không rời khỏi cửa hàng trừ khi ứng dụng Facebook được tải xuống điện thoại”, bà Mearns nói.

Thet Swei Win tin rằng bởi vì phần lớn dân số trước đây không có kinh nghiệm với Internet, họ đặc biệt dễ bị tuyên truyền và nghe thông tin sai lạc.

“Chúng tôi không có kiến thức về Internet,” Ông Thet Swei Win nói với Trending. “Chúng tôi không được giáo dục đầy đủ về cách sử dụng internet, cách lọc tin tức, cách sử dụng internet một cách hiệu quả. Chúng tôi không có những kiến thức đó.”

Căng thẳng sắc tộc

Trong số dân số chừng 50 triệu người, khoảng 18 triệu người ở Myanmar là những người thường xuyên dùng Facebook.

Nhưng Facebook và các công ty viễn thông đã cho hàng triệu người Myanmar có dịp truy cập vào internet lần đầu tiên trong đời dường như không sẵn sàng để vật lộn với các căng thẳng sắc tộc và tôn giáo của quốc gia này.

Sự thù hận rất sâu. Người Rohingyas bị Myanmar khước từ quyền công dân. Nhiều người trong lớp cầm quyền Phật giáo thậm chí không coi họ là một nhóm dân tộc của Myanmar – thay vào đó họ gọi họ là “Bengalis”, một thuật ngữ cố ý nhấn mạnh sự tách biệt của họ với người dân còn lại của đất nước.

Một cuộc hành quân năm ngoái ở bang Tây Bắc Rakhine được thực hiện, chính phủ cho biết, để nhổ tận gốc các chiến binh người Rhhingyas. Sự kiện này dẫn đến việc hơn 700.000 người phải chạy trốn tới láng giềng Bangladesh – một điều mà Liên Hợp Quốc gọi là cuộc khủng hoảng tị nạn biến chuyển nhanh chóng nhất thế giới.

Một báo cáo của Liên hiệp quốc cho biết các nhân vật quân sự hàng đầu tại Myanmar phải bị điều tra về tội diệt chủng ở Rakhine và tội ác chống lại loài người ở các khu vực khác. Nhưng chính phủ Myanmar đã bác bỏ những khuyến cáo đó.

‘Vũ khí hóa’ Facebook

Sự kết hợp của căng thẳng sắc tộc và một thị trường truyền thông xã hội đang bùng nổ gây ra một kết quả độc hại. Kể từ khi Internet bắt đầu được sử dụng hàng loạt ở Myanmar, các bài viết chống người Rohingya thường xuyên xuất hiện trên Facebook.

Thet Swei Win nói rằng số bài viết chống Rohingya mà ông thấy được chia sẻ trên Facebook rất kinh hoàng. “Facebook đang bị vũ khí hóa”, ông nói với BBC Trending.

A woman reacts as Rohingya refugees wait to receive aidBản quyền hình ảnhREUTERSImage captionMột phụ nữ người tị nạn Rohingya trong lúc chờ đợi nhận viện trợ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s