Công nghiệp 4.0 và startup: Việt Nam cần học từ đâu?

https://www.bbc.com/vietnamese/forum-45764017

Nguyễn Đình ĐạtNghiên cứu sinh tiến sỹ, ĐH The West of Scotland
RobotBản quyền hình ảnhTHIERRY FALISEImage captionRobot sẽ thay con người trong không ít lĩnh vực

Hôm 30/9/2018, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến dự và phát biểu tại Lễ khai giảng của Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Ông nhấn mạnh về nhu cầu của thế hệ trẻ Việt Nam cần sáng tạo, tư duy tốt để không tụt hậu, thậm chí bị máy móc thay thế:

“Sinh viên tốt nghiệp đại học ngày nay không những phải có kiến thức và trình độ chuyên môn giỏi mà còn phải có những kỹ năng để không bị thay thế bởi robot và trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là kỹ năng sáng tạo, hợp tác, kỹ năng tư duy phản biện…”

Não trạng VN: Doanh nghiệp kêu cứu thủ tướng

Chính phủ VN gây áp lực lên YouTube

Trong thời gian vừa qua các lãnh đạo cao cấp của Việt Nam nói rất nhiều về cuộc cách mạng công nghệ 4.0, khởi nghiệp và quyết tâm của Việt Nam nhằm theo kịp bước tiến của cuộc mạng này.

Theo thiển ý, cách mạng công nghệ 4.0 thực chất là cách mạng về tự động hoá và trao đổi dữ liệu trong sản xuất và dịch vụ.

Ngoài phần cứng: máy móc, thiết bị được điều kiển bởi các thuật toán máy tính, điện toán đám mây, nhận thức điện toán, còn có yếu tố nguồn nhân lực.

Theo tôi, chìa khoá thành công trong cuộc công nghệ 4.0 này chính là con người, tức là giới chuyên viên trình độ cao.

Chưa chuẩn bị nguồn nhân lực

Tuy nhiên, theo những nghiên cứu mới đây thì nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) của Việt Nam vừa yếu về chất lượng lại thiếu về số lượng.

Theo trang tuyển dụng Vietnamworks, đến cuối năm 2018, Việt Nam thiếu hụt 70.000 lao động trong lĩnh vực ICT.

Đến năm 2020, số lượng thiếu hụt nhân lực sẽ lên tới 500.000.

Thiên TânBản quyền hình ảnhTHIERRY FALISEImage captionHội chợ công nghệ IT ở Thiên Tân, Trung Quốc

Bác sĩ sẽ đặt đơn thuốc gì cho bạn?

Năm điều nên biết về Jack Ma của Alibaba

Hãng công nghệ VN đầu tiên sẽ niêm yết ở Nasdaq?

VN: Dùng blockchain chống sửa điểm thi

Thêm vào đón, chất lượng nguồn nhân lực ICT của Việt Nam đang có vấn đề. Đa phần sinh viên ra trường đều phải đào tạo lại.

Theo công ty FPT, kỹ sư IT mới ra trường cần ít nhất thêm 1 năm đào tạo mới làm được việc. Theo những nhà tuyển dụng nhân lực cho rằng kỹ sư IT của Việt Nam thiếu đủ thứ, từ tác phong làm việc chuyên nghiệp đến kỹ năng chuyên môn.

Lý do là hệ thống giáo dục và đạo tào của Việt Nam rất lạc hậu.

Bên cạnh đó, cơ chế chính sách phát triển do các doanh nghiệp khởi nghiệp thì chưa có gì đột phá.

Các doanh nghiệp khởi nghiệp là nơi khởi nguồn của công nghệ sản phẩm dịch vụ sáng tạo. Lãnh đạo Việt Nam đã nêu quyết tâm về điều này nhpng các startup vẫn đang gặp nhiều khó khăn về thủ tục pháp lý.

Cụ thể, họ mất 20% thời gian để xử lý các vấn đề liên quan đến thủ tục do đó không có nhiều thời gian để phát triển sản phẩm.

Theo nghiên cứu của tôi đang thực hiện tại Anh Quốc, rất nhiều startup Việt Nam đã tìm ra nước ngoài hoạt động, và điểm đến thường là Singapore, nơi điều kiện phát triển rất tốt.

Người sáng lập ra một startup, xin chỉ nêu tên là Nam cho tôi biết anh đã quyết định rời Việt Nam sang Singapore.

“Ngoài nguồn vốn dồi dào, nguồn nhân lực tốt, chính phủ Singapore hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp khởi nghiệp về thủ tục. Như đăng ký kinh doanh chỉ cần một vài tiếng, doanh nghiệp chỉ cần báo thuế khi doanh thu trên 100.000 đô la Singapore, vì họ cho rằng làm điều này sẽ giảm phiền hà cho doanh nghiệp và khi đến thời điểm đó doanh nghiệp mới đủ chi phí hoạt động.”

Để Việt Nam không đứng ngoài cách mạng công nghiệp 4.0 như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mong muốn, Việt Nam phải giải được hai bài toán nói trên.

Đó là phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao và cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng cho các doanh nghiệp hoạt động.

Học hỏi từ đâu?

BangaloreBản quyền hình ảnhMANJUNATH KIRANImage captionGian hàng Đài Loan ở hội chợ Smart Asia 2018 Expo, Bangalore, Ấn Độ đầu tháng 10/2018

Việt Nam là nước đi sau nên có thể hỏi từ rất nhiều nước trong khu vực và trên quốc tế.

Nếu như Singapore đã đi khá xa trên con đường công nghiệp hóa và dịch vụ hiện đại, các nước đi chậm hơn vẫn có thể cho Việt Nam nhiều bài học quý giá.

Dưới đây tôi xin nêu ra 11 biện pháp Ấn Độ đã làm giúp phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp:

1.Đơn giản hoá quy trình

Chính phủ Ấn Độ đã tạo một ứng dụng dành cho thiết bị di động và một trang web để giúp các công ty khởi nghiệp (CTKN) đăng ký dễ dàng. Bất cứ ai quan tâm đến việc lập một doanh nghiệp chỉ cần điền vào một biểu mẫu đơn giản trên web. Toàn bộ quá trình hoàn toàn trực tuyến.

2.Giảm chi phí

Chính phủ cung cấp danh sách những tổ chức hỗ trợ liên quan bằng sáng chế và thương hiệu. Họ sẽ cung cấp dịch vụ quyền sở hữu trí tuệ chất lượng cao bao gồm kiểm tra nhanh các bằng sáng chế với mức phí thấp.

Chính phủ sẽ chịu mọi chi phí điều hành các tổ chức này và CTKN sẽ chỉ chịu phí theo luật định. Họ sẽ được giảm 80% chi phí làm bằng sáng chế.

3.Dễ dàng tiếp cận truy cập vào quỹ

Một quỹ được thành lập bởi chính phủ để cung cấp tài chính cho các công ty khởi nghiệp như một quỹ đầu tư mạo hiểm. Chính phủ cũng đứng ra bảo lãnh cho người khởi nghiệp vay, khuyến khích các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác cung cấp vốn CTKN.

4.Miễn thuế trong 3 năm

Các công ty khởi nghiệp sẽ được miễn thuế thu nhập trong vòng 3 năm với điều kiện họ nhận được chứng nhận từ Ban Liên Bộ.

5. Đăng ký đấu thầu

Các khởi nghiệp có thể tham gia các gói thầu của chính phủ. Họ được miễn các tiêu chí “kinh nghiệm / doanh thu trước” áp dụng cho các công ty bình thường.

6.Cơ sở R & D

Các công viên nghiên cứu và phát triển được thành lập để cung cấp các cơ sở vật chất cho các khởi nghiệp trong lĩnh vực R&D đến nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

7.Không tốn thời gian cho thủ tục hành chính

Nhiều thủ tục được đơn giản hóa cho các công ty khởi nghiệp tiết kiệm thời gian và tiền bạc. CTKN sẽ được phép tự chứng nhận sự tuân thủ (thông qua ứng dụng di động) cho các thủ tục liên quan đến lao động và môi trường.

8.Giảm thuế cho nhà đầu tư

Các người đầu tư bỏ vốn của họ vào các quỹ đầu tư mạo hiểm do chính phủ lập ra sẽ được miễn thuế từ lợi nhuận đầu tư vốn. Điều này sẽ giúp các công ty khởi nghiệp thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

9.Lựa chọn nhà đầu tư

Các công ty khởi nghiệp sẽ được lựa chọn các giữa các quỹ đầu tư mạo hiểm được chính phủ thành lập, điều này tạo cho họ quyền tự do lựa chọn nhà đầu tư của mình.

10.Thủ tục đóng cửa đơn giản

Trong trường hợp giải thể – CTKN có thể đóng cửa hoạt động kinh doanh trong vòng 90 ngày kể từ nộp đơn.

11.Kết nối và hợp tác

Chính phủ tổ chức hai cuộc thi khởi nghiệp hàng năm cả trong nước và quốc tế để cho các startup gặp gỡ các đối tác liên quan, điều này sẽ cung cấp cơ hội hợp tác giữa các bên.

Mười một chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp trên đã giúp cho Ấn Độ thu được kết quả rất khả quan, trở thành một nước mạnh về khởi nghiệp và công nghệ thông tin.

Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi được những chính sách vừa nêu trên để đi tới thành công trong điều kiện của mình khi tham gia cách mạng công nghệ 4.0.

Bài thể hiện quan điểm riêng của ông Nguyễn Đình Đạt, nghiên cứu sinh tiến sỹ tại ĐH The West of Scotland, Anh Quốc. BBC Tiếng Việt sẽ tiếp tục giới thiệu các ví dụ phát triển công nghiệp 4.0 ở các nước khác trên thế giới.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s